पीक विमा योजनेअंतर्गत भरपाई मिळवणे हा शेतकऱ्यांसाठी एक अतिशय जिव्हाळ्याचा आणि महत्त्वाचा विषय आहे. सध्या चर्चेत असलेली १८,९०० रुपये प्रति हेक्टर मदत आणि संपूर्ण पीक विमा प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
पीक विमा भरलेल्या शेतकऱ्यांसाठी
प्रति हेक्टर १८,९०० रुपये
१. पीक विमा योजना काय आहे? (PMFBY)
प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (PMFBY) प्रामुख्याने भारतात राबविली जाते. नैसर्गिक आपत्ती, कीटक किंवा रोगांमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थिरता प्रदान करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
उद्देश: पिकांच्या नुकसानीमुळे होणारा आर्थिक परिणाम कमी करणे.
सहभाग: ही योजना कर्जदार आणि कर्ज न घेणारे दोन्ही शेतकऱ्यांसाठी खुली आहे.
२. प्रति हेक्टर १८,९०० रुपयांच्या मदतीची गणना काय आहे?
बऱ्याचदा, नैसर्गिक आपत्ती (अति पाऊस किंवा दुष्काळ) आल्यास सरकार NDRF आणि SDRF च्या निकषांनुसार विशेष मदत जाहीर करते.
शेतीयोग्य शेती: साधारणपणे रु. ८,५०० ते १३,६०० प्रति हेक्टर.
फळबाग शेती: साधारणपणे १८,५०० ते १९,००० रुपये प्रति हेक्टर.
बारमाही पिके (फळबागा): २२,५०० ते २७,००० रुपये प्रति हेक्टर.
महत्वाची टीप: १८,९०० रुपयांची रक्कम विमा कंपनीकडून परतफेड किंवा सरकारने जाहीर केलेली विशेष मदत असू शकते. हे तुमच्या क्षेत्रातील पिकाचे नुकसान आणि घेतलेल्या विम्याच्या ‘सम अॅश्युअर्ड’ (विमा कव्हर रक्कम) वर अवलंबून असते.
३. पीक विमा अर्ज प्रक्रिया (अ ते झेड)
विमा मिळविण्यासाठी खालील पायऱ्या पाळणे आवश्यक आहे:
अ) आवश्यक कागदपत्रे
७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा (अलीकडे जारी केलेले).
बँक पासबुकची प्रत (आधार लिंक अनिवार्य आहे).
आधार कार्ड.
पीक पेरणी प्रमाणपत्र (तलाठी किंवा ग्रामसेवकाने प्रमाणित केलेले किंवा डिजिटल स्व-घोषणापत्र).
ब) अर्ज कुठे करायचा?
१. सीएससी सेंटर: तुमच्या जवळच्या महा-ई-सेवा सेंटरला भेट देऊन.
२. ऑनलाइन पोर्टल: pmfby.gov.in या अधिकृत वेबसाइटवर.
३. बँक: तुमचे खाते असलेल्या बँकेत.
४. भरपाई मिळविण्यासाठी पायऱ्या
विमा भरणे म्हणजे तुम्हाला पैसे मिळतील असे नाही, यासाठी वेळेत नुकसानीची माहिती देणे आवश्यक आहे.
पावले उचलण्याची वेळ
१. नुकसान झाल्यानंतर कंपनीला पूर्वसूचना देणे. ७२ तासांच्या आत
२. पंचनामा विमा कंपनी आणि कृषी विभागाचे प्रतिनिधी तपासणी करतील. १० ते १५ दिवसांत
३. अहवाल सादर करणे नुकसानीचा अहवाल विमा कंपनीला पाठवला जातो. –
४. रक्कम जमा केल्यानंतर, पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर पैसे थेट खात्यात हस्तांतरित केले जातात. –
५. तक्रार कशी दाखल करावी? (नुकसानाची तक्रार करण्याच्या पद्धती)
जर तुमचे नुकसान झाले असेल, तर १८,९०० रुपये किंवा त्याहून अधिक रक्कम मिळविण्यासाठी ७२ तासांच्या आत खालीलपैकी एका मार्गाने तक्रार दाखल करा:
पीक विमा अॅप: हे गुगल प्ले स्टोअरवरून डाउनलोड करा. तुम्ही त्यात फोटो अपलोड करून तक्रार दाखल करू शकता.
टोल-फ्री नंबर: विमा कंपनीच्या टोल-फ्री नंबरवर कॉल करा (प्रत्येक जिल्ह्यासाठी कंपनी वेगळी असू शकते).
लेखी तक्रार: तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात अर्जाद्वारे तक्रार करा.
६. लक्षात ठेवण्यासारख्या काही महत्त्वाच्या बाबी
फक्त १ रुपयांचा विमा: महाराष्ट्र सरकारने शेतकऱ्यांना फक्त १ रुपयांमध्ये पीक विमा योजनेचा प्रीमियम भरण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे (उर्वरित भाग सरकार भरते).
स्थानिक नैसर्गिक आपत्ती: पावसाचा व्यत्यय, अतिवृष्टी, गारपीट किंवा ढगफुटीसाठी वैयक्तिक पातळीवर पंचनामे केले जातात.
उत्पादनावर आधारित नुकसान: संपूर्ण वर्तुळात सरासरी उत्पादन कमी झाल्यास, सर्व पात्र शेतकऱ्यांना तात्काळ मदत मिळते.
७. निष्कर्ष
१८,९०० रुपयांची मदत मिळविण्यासाठी, दोन सर्वात महत्त्वाच्या गोष्टी म्हणजे तुमचे पीक योग्यरित्या पेरले पाहिजे आणि नुकसान झाल्यानंतर ७२ तासांच्या आत तुम्ही कंपनीला कळवले पाहिजे. जर तुम्ही वेळेत तक्रार केली नाही, तर तुम्ही पात्र असूनही विमा नाकारला जाऊ शकतो.
तुम्हाला तुमच्या जिल्ह्यातील विमा कंपनीचा टोल-फ्री क्रमांक जाणून घ्यायचा आहे का किंवा तुमच्या पिकासाठी तुम्हाला नेमके किती विमा परतावा मिळू शकतो हे जाणून घ्यायचे आहे का?